Turkiga iyo Ciraaq ayaa saxiixay heshiiska dhuumaha saliidda Ciraaq iyo Turkiga oo soconaya hal sano, si loo sii wado dhoofinta saliidda ceeriin inta labada dowladood ka wada xaajoonayaan heshiis waqti dheer ah.
Reuters ayaa 1-da Agoosto 2026 werisay in heshiiska cusubi beddelay nidaam tobannaan sano jiray oo dhacay 27-kii Luulyo. Dhuuntan ayaa ah marinka keliya ee saliidda Ciraaq ee hadda shaqaynaya, waxayna ceeriinta waqooyiga Ciraaq gaarsiisaa dekedda Ceyhan ee Turkiga.
Maxaa ku jira heshiiska dhuumaha saliidda Ciraaq iyo Turkiga?
Wasiirka Tamarta Turkiga Alparslan Bayraktar ayaa sheegay in heshiiska ku-meelgaarka ahi daboolayo awood gaadiid oo gaareysa 750,000 foosto maalintii. Wuxuu ka dambeeyey kulan Ankara ku dhex maray Bayraktar iyo Wasiirka Saliidda Ciraaq Basim Mohammed Khudair.
Wakaaladda Anadolu waxay sheegtay in heshiiska ay kala saxiixdeen Shirkadda Dhuumaha Batroolka Turkiga (BOTAŞ), Shirkadda Suuq-geynta Saliidda Ciraaq (SOMO) iyo Shirkadda Saliidda Waqooyi (NOC). Hay’adahani waxay maamulaan gudbinta, suuq-geynta iyo soo saarista saliidda labada dhinac.
Nidaamkii hore wuxuu salka ku hayey heshiis la gaaray 1973, halka dhuumaha mataanaha ahi ay ku dhowaad nus qarni isku xirayeen waqooyiga Ciraaq iyo xeebta Mediterranean-ka. Heshiiska sannadka ahi wuxuu siinayaa labada dhinac waqti ay ku diyaariyaan hannaan cusub oo ballaaran.
Dhuumaha mataanaha ah waxay qaadi karaan ilaa 1.5 milyan oo foosto maalintii, laakiin xogta Turkigu waxay muujineysaa in hadda ay maraan qiyaastii 170,000 foosto maalintii. Ankara waxay doonaysaa in awoodda si buuxda loo isticmaalo, mustaqbalkana dhuunta lagu xiro goobaha saliidda koonfurta Ciraaq.
Sababta uu heshiisku hadda muhiim u yahay
Heshiisku wuxuu Ciraaq siinayaa marin kale xilli maraakiibta iyo sahayda tamarta ee marin-biyoodka Hormuz ay wajahayaan khataro amni. Arrintan waxay la xiriirtaa dadaallada gobolka ee lagu xoojinayo amniga marinnada badda iyo dhoofinta tamarta.
Hase yeeshee, saxiixu macnihiisu ma aha in 750,000 foosto isla markiiba la dhoofinayo; tiradaasi waa awoodda uu heshiisku oggol yahay. Faahfaahinta khidmadaha gudbinta, maalgelinta dayactirka, jadwalka kordhinta wax-soo-saarka iyo shuruudaha heshiiska muddada dheer wali lama shaacin. Labada dowladoodna ma sheegin goorta wada-xaajoodyada waaweyn la soo gabagabeynayo.
