Doorashada São Tomé ayaa maanta oo Axad ah ka dhacday dalka jasiiradaha ah ee ku yaalla Gacanka Guinea, iyadoo madaxweyne Carlos Vila Nova uu doonayo muddo-xileed labaad laakiin markan uu u tartamayo musharrax madax-bannaan.
Guddiga doorashada ayaa sheegay in 142,298 qof ay xaq u leeyihiin inay codeeyaan. Goobaha codbixintu waxay furmeen 7:00 subaxnimo, waxaana la qorsheeyey inay xirmaan 6:00 fiidnimo waqtiga dalka.
Maxaa doorashada São Tomé ka dhigaya mid gaar ah?
Vila Nova wuxuu doorashadii 2021 ku guuleystay isagoo taageero ka helaya xisbiga Independent Democratic Action, oo loo soo gaabiyo ADI. Hase yeeshee xiriirka madaxweynaha iyo xisbiga ayaa xumaaday ka dib markii uu 2025 xilka ka qaaday ra’iisul wasaare Patrice Trovoada.
Khilaafkaas ayaa sababay in Vila Nova uu hadda madax-bannaani ugu tartamo doorashada São Tomé. Ninka sida weyn ula tartamaya, Nito Abreu, wuxuu ballanqaaday inuu xoogga saari doono shaqo-abuurka dhalinyarada iyo yareynta tahriibka dadka da’da yar.
Reuters waxay sheegtay in afar musharrax ay tartamayaan. Haddii musharraxna uusan helin in ka badan 50% codadka, wareeg labaad ayaa la qaban doonaa.
Taariikhda dimuqraadiyadda iyo walaaca siyaasadeed
São Tomé iyo Príncipe waxay xorriyadda ka qaadatay Portugal 1975, waxayna nidaamka xisbiyada badan qaadatay 1990. Tan iyo markaas dalka waxaa lagu yaqaanay doorashooyin inta badan xor iyo nabad ah.
Si kastaba, dowladda ayaa 2022 sheegtay inay fashilisay isku-day afgambi. Dhacdadaas iyo khilaafka dastuuriga ah ee ka dhashay xil-ka-qaadistii ra’iisul wasaaraha ayaa doorashadan geliyey jawi siyaasadeed oo ka xasaasi badan kuwii hore.
Kormeerayaal caalami ah ayaa la socda codbixinta. Natiijooyinka hordhaca ah waxaa la filayaa habeenka Axadda ama Isniinta, balse waqtiga rasmiga ah wuxuu ku xirnaan doonaa tirinta iyo go’aannada guddiga doorashada.
Arrimaha ay cod-bixiyeyaashu eegayaan
Shaqo la’aanta dhalinyarada, sicir-bararka, musuqmaasuqa, shidaal-yaraanta iyo koronto-go’a ayaa ka mid ah arrimaha ololaha. Dalka oo ay ku nool yihiin qiyaastii 240,000 qof wuxuu ku tiirsan yahay dhaqaalaha kookaha, inkastoo rajadii shidaalka badda aysan weli dhalin wax-soo-saar weyn.
Goobta dalka ee Gacanka Guinea ayaa sidoo kale muhiim u ah amniga badda iyo ganacsiga caalamiga ah. Sidaa darteed, natiijada doorashada São Tomé waxaa si dhow ula socda dalal iyo ururro daneeya xasilloonida galbeedka Afrika.
Akhristayaasha danaynaya xiriirrada dowladaha waxay sidoo kale ka akhrisan karaan warbixinta Gaawe ee tababarka diblomaasiyadda Soomaaliya.
Ilaa waqtiga daabacaadda, natiijo rasmi ah lama shaacin. Gaawe waxay warkan cusboonaysiin doontaa marka guddiga doorashadu soo saaro tirooyinka la xaqiijiyey.
